Ænglisċ sprǣċ
| Ænglisċ | |
|---|---|
 Landscipe | |
| Cynnlicu endebyrdung | |
| Sprǣce Begīemung | |
| ISO 639-2 | ang |
| ISO 639-3 | ang |
| ISO 639-6 | ango |
| IETF | ang |
| Glottolog | olde1238 |
| GOST 7.75–97 | ста 623 |
 Ænglisċ sprǣċ Ƿikipǣdian | |
 Þis cyþþubox hæfþ Wikidata wihta | |
Ænglisċ sprǣċ is Ƿestgermanisc geþeode on hwelc spræcon Engle swelce of 450 oþ 1150 gear. Ænglisc boccræft ætieƿde on seofoþe gearhundred. Æfter Normandisce infare 1066 geares, Frencisc geƿearð geþeode æþelnesse for oþrum gearhundredum and Ænglisc ongann ƿendan hrædlice to Middelænglisce.
Ænglisc geþeode aras fram spræcum Ængliscra and Seaxiscra landsetena fiftan gearhundredes. Ær on Englalande wæron Bryttisc and Læden geþeodu. Ænglisc hæfde feoƿer spræca: Norþanhymbrisc, Miercisc, Centisc and Westseaxisc. Ƿestseaxisc ƿearð heafodgereord Ængliscra geƿrita, þeah þe andweard Ænglisc spræc aras of Miercisce and Scyttisc spræc aras of Norþanhymbrisce. Æfter ƿincinga tocyme, spræc norþernra and easternra landa wæs underþeoded mihte Deniscra spræca.
Ænglisc bið sum Angelfresisc geþeode, and hæfð Ealdfresisc and Ealdseaxisc to neahmægum. Sƿa sƿa oþru Ealdgermanisc geþeodu, Ænglisc is sƿiþe ungelic to Niƿenglisce and unymbfangenlic to andƿeardum wordliendum.
Innan Ænglisce stæfcræfte naman, togeiecendlicu naman, binaman and ƿord habbað fela gebigendlicra geendunga and fulfreo bið ƿorda endebyrd. Ieldeste Ænglisce inaƿrittinge wæron runisce, ac of sƿelce seofoþan gearhundrede hie ƿurdon aƿended on Lædene stæfrofe.
Stær
[adihtan | adihtan fruman]Ænglisc, geþeode seofon gearhundreda, ƿæs cwic and wendende fram Ængliscra and Seaxiscra ymbcerre on fifte gearhundred oð Normandisce glom endleftan gearhundredes. Nu heafodgerim Ængliscra ƿorda is gesearod into timan miste, þeah þa þe oferbidon habbað mæstne dæl.
Boclar aras æfter cristnunge, þe gelamp on seofoþe gearhundred. Ieldest Ænglisc geƿeorc bið Cædmones ymen. Ær wæron rune, ac hie ne sindon fæste andgiete. Þonne eac Læden stæfrof wæs besett.
Þurh gegaderunge landa Ælfrædes Micles cyninges, geþeode gereces and gewrita gewearð Ƿestseaxisc. He underwreþode lare on Ænglisc mid Lædene and ƿende sume geƿeorc him seolf. He eac onbryrde æþele anfealdre gerecednesse.
Lætre geƿrita gesettung aras æfter Æþelwold, Ƿintanceastre biscop, and ƿæs gefolgod oþrum writerum. Seo gesettung heolde oð Frencisce menn, þa Ænglisc blann ƿesan geþeode boclare.
Man mæg todælan stær Ænglisces on:
- Foreænglisc (450 oð 650). Her næron nane gewritu butan runum.
- Hræd Ænglisc (650 oð 900). Her wæron forman gewritu, Cædmon, Beda, Cynewulf and Ealdhelm.
- Læt Ænglisc (900 oð 1150). Her wæs siþmest ansien Ænglisces.
Æfter Ænglisce ƿæron Middelænglisc (1150 oð 1500), Hræd Niƿenglisc (1500 oð 1650) and Niƿenglisc (1650 oð nu).
Landspræce
[adihtan | adihtan fruman]Gelice Niƿenglisc nis hal, Ænglisc æghƿær behƿearf, ac Foreænglisc, sƿa þeah hƿæþre, man eftscieppeð to forneah ealre tungan. Mæste dæle wendunge geþeodes belumpon on īġlande. Fram teoþan gearhundrede Ƿestseaxisc geƿearð gesettung geƿrita ealles Englalandes, ac folc þurhƿunodon spræcan on heora gereord.
Ƿæron feower heafodspræce: Norþanhymbrisc, Miercisc, Centisc and Ƿestseaxisc. Norþanhymbrisc and Miercisc arun gelic. Man mæg tosceadan Ƿestseaxisc on Hræd Ƿestseaxisc and Læt Ƿestseaxisc. Dene fordydon fela Ængliscra geƿrita wiþutan Ƿestseaxiscra landum. Æfter Normandisce infare, Ƿestseaxisc hreas to geþeode ealles Englalandes and Niwenglisc aras of Miercisce and Scotta spræc aras of Norþanhymbrisce, þeah Ænglisc tunge and ƿord betest oferƿunodon on Ƿestseaxiscra lande.
Hlydlar
[adihtan | adihtan fruman]Se Ænglisc gereord hæfþ seofen clipiendra (on Boclæden "vocalum") þa sind a, e, i, o, u, y, æ; sƿa sƿa twegenhlyda (on Boclæden "diphthongorum") feoƿer þa sind ea, eo, io, ie. "Ie" gestent ane on Ƿestseaxna bispræce, and "io" abad on Norþanhymbrum æfter ðe ellesƿise wearþ hit 'eo'.
Englisc hæfþ samodsƿegende ("consonantes") b, c, d, f, g, h, k, l, m, n, p, r, s, t, x, z, þ, ð, ƿ. All š,
Stæfrof
[adihtan | adihtan fruman]| Micel geog | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | Æ | B | C | D | Ð | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | R | S | T | Þ | U | Ƿ | X | Y | Lȳtel geog | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | æ | b | c | d | ð | e | f | g | h | i | l | m | n | o | p | r | s | t | þ | u | ƿ | x | y | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Seo eac
[adihtan | adihtan fruman]| Seo Englisce stæfræw | |
|---|---|
| A • Æ • B • C • D • Ð • E • F • Ᵹ/G • H • I • L • M • N • O • P • R • S • T • Þ • U • Ƿ/W • X • Y • Z | |
Þis gewrit is stycce. Þu most Wikipædie mid ætiecunge .| Ġermanisċa sprǣċa þæs Indo-Ēuropisċan sprǣċhīredes | |
|---|---|
| Ēastġermanisċ | Gotisċ † |
| Norþġermanisċ | Ælfdælisċ • Denisċ • Færisċ • Ġēatlendisċ • Īslendisċ • Norn • Norþweġisċ • Swēonisċ |
| Westġermanisċ | Ænglisċ • Ealdseaxisċ • Willemīeġisċ • Flemisċ • Limburgisċ • Letseburgisċ • Niðerlendisċ • Nīwenglisċ • Norþfrīsisċ • Scyttisċ • Sealterisċ • Þēodisċ • Westfrīsisċ |