Ænglisċ sprǣċ
| Ænglisċ | |
|---|---|
 Landscipe | |
| Cynnlicu endebyrdung | |
| Sprǣce Begīemung | |
| ISO 639-2 | ang |
| ISO 639-3 | ang |
| ISO 639-6 | ango |
| IETF | ang |
| Glottolog | olde1238 |
| GOST 7.75–97 | ста 623 |
 Ænglisċ sprǣċ Ƿikipǣdian | |
 Þis cyþþubox hæfþ Wikidata wihta | |
Ænglisċ sprǣċ is Ƿestgermanisc ġeþeode on hƿelċ spræċon Engle sƿelċe of 450 oþ 1150 ġear. Ænglisċ boccræft ætieƿde on seofoþe ġearhundred. Æfter Normandisce infare 1066 ġeares, Frencisc ġeƿearð ġeþeode æþelnesse for oþrum ġearhundredum and Ænglisċ ongann ƿendan hrædliċe to Middelænglisce.
Ænglisċ geþeode aras fram spræċum Ænglisċra and Seaxisċra landsetena fiftan ġearhundredes. Ær on Englalande ƿæron Brẏttisċ and Læden geþeodu. Ænglisċ hæfde feoƿer spræċa: Norþanhymbrisc, Miercisc, Centisc and Westseaxisc. Ƿestseaxisċ ƿearð heafodġereord Ænglisċra ġeƿrita, þeah þe andweard Ænglisc spræċ aras of Mierċisċe and Scẏttisċ spræċ aras of Norþanhẏmbrisċe. Æfter ƿincinga tocẏme, spræċ norþernra and easternra landa wæs underþeoded mihte Deniscra spræca.
Ænglisċ bið sum Angelfresisc ġeþeode, and hæfð Ealdfresisc and Ealdseaxisc to neahmægum. Sƿa sƿa oþru Ealdġermanisċ ġeþeodu, Ænglisċ is sƿiþe ungelic to Niƿenglisċe and unẏmbfangenliċ to andƿeardum ƿordliendum.
Innan Ænglisce stæfcræfte naman, toġeiecendliċu naman, binaman and ƿord habbað fela ġebigendliċra ġeendunga and fulfreo bið ƿorda endebẏrd. Ieldeste Ænglisċe inaƿrittinge ƿæron runisce, aċ of sƿelċe seofoþan ġearhundrede hie ƿurdon aƿended on Lædene stæfrofe.
Stær
[adihtan | adihtan fruman]Ænglisċ, ġeþeode seofon ġearhundreda, ƿæs cƿic and ƿendende fram Ænglisċra and Seaxiscra ẏmbcerre on fifte ġearhundred oð Normandisċe glom endleftan ġearhundredes. Nu heafodġerim Ænglisċra ƿorda is ġesearod into timan miste, þeah þa þe oferbidon habbað mæstne dæl.
Boclar aras æfter cristnunge, þe gelamp on seofoþe ġearhundred. Ieldest Ænglisċ geƿeorċ bið Cædmones ẏmen. Ær ƿæron rune, aċ hie ne sindon fæste andgiete. Þonne eac Læden stæfrof ƿæs besett.
Þurh ġegaderunge landa Ælfrædes Micles cyninges, geþeode gereċes and geƿrita geƿearð Ƿestseaxisc. He underƿreþode lare on Ænglisċ mid Lædene and ƿende sume geƿeorċ him seolf. He eac onbrẏrde æþele anfealdre gereċednesse.
Lætre ġeƿrita ġesettung aras æfter Æþelƿold, Ƿintanceastre biscop, and ƿæs gefolgod oþrum ƿriterum. Seo gesettung heolde oð Frencisċe menn, þa Ænglisċ blann ƿesan ġeþeode boclare.
Man mæġ todælan stær Ænglisċes on:
- Foreænglisċ (450 oð 650). Her næron nane geƿritu butan runum.
- Hræd Ænglisċ (650 oð 900). Her ƿæron forman geƿritu, Cædmon, Beda, Cẏneƿulf and Ealdhelm.
- Læt Ænglisċ (900 oð 1150). Her ƿæs siþmest ansien Ænglisċes.
Æfter Ænglisċe ƿæron Middelænglisc (1150 oð 1500), Hræd Niƿenglisċ (1500 oð 1650) and Niƿenglisc (1650 oð nu).
Landspræċe
[adihtan | adihtan fruman]Geliċe Niƿenglisc nis hal, Ænglisċ æghƿær behƿearf, aċ Foreænglisċ, sƿa þeah hƿæþre, man eftsċieppeð to forneah ealre tungan. Mæste dæle ƿendunge geþeodes belumpon on īġlande. Fram teoþan ġearhundrede Ƿestseaxisċ geƿearð ġesettung geƿrita ealles Ænglalandes, aċ folċ þurhƿunodon spræċan on heora ġereord.
Ƿæron feoƿer heafodspræċe: Norþanhẏmbrisċ, Miercisċ, Centisċ and Ƿestseaxisċ. Norþanhẏmbrisċ and Miercisċ arun geliċ. Man mæġ tosċeadan Ƿestseaxisċ on Hræd Ƿestseaxisċ and Læt Ƿestseaxisċ. Dene fordẏdon fela Ænglisċra ġeƿrita ƿiþutan Ƿestseaxiscra landum. Æfter Normandisċe infare, Ƿestseaxisċ hreas to geþeode ealles Ænglalandes and Niƿænglisċ aras of Miercisċe and Scotta spræc aras of Norþanhẏmbrisċe, þeah Ænglisċ tunge and ƿord betest oferƿunodon on Ƿestseaxisċra lande.
Hlẏdlar
[adihtan | adihtan fruman]Se Ænglisċ ġereord hæfþ seofen clipiendra (on Boclæden "vocalum") þa sind a, e, i, o, u, y, æ; sƿa sƿa tƿegenhlẏda (on Boclæden "diphþongorum") feoƿer þa sind ea, eo, io, ie. "Ie" gestent ane on Ƿestseaxna bispræċe, and "io" abad on Norþanhẏmbrum æfter ðe ellesƿise ƿearþ hit 'eo'.
Ænglisċ hæfþ samodsƿegende ("consonantes") b, c, d, f, g, h, k, l, m, n, p, r, s, t, x, z, þ, ð, ƿ. All š,
Stæfrof
[adihtan | adihtan fruman]| Miċel ġeog | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | Æ | B | C | D | Ð | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | R | S | T | Þ | U | Ƿ | X | Y | ||||||||||||
| Lȳtel ġeog | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | æ | b | c | d | ð | e | f | g | h | i | l | m | n | o | p | r | s | t | þ | u | ƿ | x | y | ||||||||||||
Seo eaċ
[adihtan | adihtan fruman]| Seo Englisce stæfræw | |
|---|---|
| A • Æ • B • C • D • Ð • E • F • Ᵹ/G • H • I • L • M • N • O • P • R • S • T • Þ • U • Ƿ/W • X • Y • Z | |
Þis gewrit is stycce. Þu most Wikipædie mid ætiecunge .| Ġermanisċa sprǣċa þæs Indo-Ēuropisċan sprǣċhīredes | |
|---|---|
| Ēastġermanisċ | Gotisċ † |
| Norþġermanisċ | Ælfdælisċ • Denisċ • Færisċ • Ġēatlendisċ • Īslendisċ • Norn • Norþweġisċ • Swēonisċ |
| Westġermanisċ | Ænglisċ • Ealdseaxisċ • Willemīeġisċ • Flemisċ • Limburgisċ • Letseburgisċ • Niðerlendisċ • Nīwenglisċ • Norþfrīsisċ • Scyttisċ • Sealterisċ • Þēodisċ • Westfrīsisċ |